Krzew kwitnący na wiosnę

Wiosna to czas, kiedy natura budzi się do życia po zimowym śnie, a krzewy zaczynają uprawiać nowe liście. W ogrodach pojawiają się pierwsze kwiaty, a wśród nich te, które zdobią krzewy, takie jak bez i forsycja. Ich różnorodność pod względem kolorów, kształtów i zapachów jest ogromna, co sprawia, że każdy znajdzie coś dla siebie. Przedstawiamy 10 najpiękniejszych krzewów kwitnących na wiosnę, które dodadzą uroku Twojemu ogrodowi.

Wybór krzewu kwitnącego na wiosnę – na co zwrócić uwagę?

Wybór odpowiedniego krzewu kwitnącego na wiosnę do ogrodu zależy od wielu czynników, w tym od warunków atmosferycznych i rodzaju gleby. Przed zakupem warto zastanowić się nad kilkoma kwestiami:

• Stanowisko: Czy miejsce, w którym planujemy posadzić krzew, jest słoneczne, cieniste czy półcieniste? Niektóre gatunki preferują pełne słońce, inne lepiej rosną w cieniu.
• Rodzaj gleby ma kluczowe znaczenie dla zdrowia krzewów ozdobnych. Jaka jest gleba w naszym ogrodzie – kwaśna, zasadowa, piaszczysta, gliniasta? Każdy gatunek krzewu ma swoje preferencje co do rodzaju podłoża, co należy uwzględnić przy sadzeniu krzewów ozdobnych.
• Wilgotność podłoża: Czy gleba jest sucha, wilgotna czy mokra? Niektóre krzewy, takie jak pigwowiec pośredni, potrzebują stale wilgotnego podłoża, inne dobrze znoszą suszę.
• Mrozoodporność: Czy w naszym regionie występują mroźne zimy, które mogą wpłynąć na zimozielone krzewy, takie jak magnolia gwiaździsta? Warto wybierać gatunki odporne na niskie temperatury, aby uniknąć przemarznięcia krzewów.
• Wielkość krzewu: Jak dużo miejsca mamy w ogrodzie na krzewy kwitnące wiosną? Dostępne są zarówno krzewy karłowe, jak i wysokie, dorastające do kilku metrów.
• Kolor i rodzaj kwiatów mogą przebarwiać się na czerwono w miarę dojrzewania. Jakie kolory i kształty kwiatów preferujemy? Krzewy kwitnące na wiosnę oferują szeroką gamę barw i form kwiatów – od białych i różowych, po żółte i czerwone, od pojedynczych, po pełne i zebrane w kwiatostany.   

TOP 10 krzewów kwitnących na wiosnę

Forsycja pośrednia

Forsycja pośrednia (Forsythia × intermedia) to popularny krzew ozdobny, który jako jeden z pierwszych zwiastuje nadejście wiosny. Wyróżnia się obfitym kwitnieniem i jaskrawożółtymi kwiatami, które pojawiają się jeszcze przed rozwojem liści.

Forsycja pośrednia jest mieszańcem dwóch gatunków forsycji: forsycji zwisającej (Forsythia suspensa) i forsycji zielonej (Forsythia viridissima). Dorasta do około 2-3 metrów wysokości, tworząc rozłożysty krzew o wzniesionych pędach. Liście forsycji są naprzeciwległe, lancetowate, ząbkowane na brzegach. Jesienią przebarwiają się na żółto lub fioletowo.

Uprawa i pielęgnacja

• Forsycja pośrednia jest łatwa w uprawie i toleruje różne warunki glebowe.
• Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub półcienistych, w glebie żyznej, przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej. Jest odporna na mróz i suszę.
• Nie wymaga regularnego cięcia, ale można ją formować po kwitnieniu, aby nadać jej pożądany kształt.

Zastosowanie

• Forsycja pośrednia jest idealna do sadzenia w grupach, na rabatach, żywopłotach i w pojemnikach.
• Ze względu na wczesne kwitnienie, jest cennym źródłem pokarmu dla owadów zapylających. Jej jaskrawożółte kwiaty ożywiają każdy ogród i wprowadzają do niego wiosenny nastrój.

Ciekawostki

• Forsycja pośrednia jest symbolem wiosny i odradzania się przyrody.
• Jej nazwa pochodzi od nazwiska szkockiego botanika Williama Forsytha, który sprowadził ją do Europy z Chin.
• Forsycja pośrednia jest często sadzona w parkach i ogrodach na całym świecie.

Pigwowiec japoński

Pigwowiec japoński (Chaenomeles japonica) to niski krzew, który jest ceniony za swoje piękne kwiaty i pyszne owoce. Oto kilka informacji na jego temat:

Wygląd:

• Pigwowiec japoński dorasta do 1-1,5 metra wysokości. Ma rozłożysty pokrój i cierniste pędy.
• Liście pigwowca są małe, jajowate i błyszczące. Jesienią przebarwiają się na żółto.
• Kwiaty pigwowca są duże, czerwone, pomarańczowe lub różowe, zebrane w baldachowate kwiatostany. Kwitnie w kwietniu i maju.
• Owoce pigwowca są małe, żółte, kuliste lub gruszkowate, o cierpkim smaku. Dojrzewają we wrześniu i październiku.

Uprawa:

• Pigwowiec japoński jest łatwy w uprawie i toleruje różne warunki glebowe.
• Preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste.
• Jest odporny na mróz i suszę.
• Nie wymaga regularnego cięcia, ale można go formować po kwitnieniu.

Właściwości:

• Owoce pigwowca japońskiego są bogate w witaminy, minerały i antyoksydanty.
• Mają właściwości przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i wzmacniające odporność.
• Można je spożywać na surowo, przetwarzać na dżemy, soki, nalewki i wina.

Zastosowanie:

• Pigwowiec japoński jest popularną rośliną ozdobną, sadzoną w parkach i ogrodach.
• Owoce pigwowca są wykorzystywane w kuchni do przygotowywania przetworów.
• Pigwowiec japoński jest również rośliną miododajną.

Ciekawostki:

• Pigwowiec japoński jest często mylony z pigwą, która jest większa i ma większe owoce.
• Pigwowiec japoński pochodzi z Chin i Japonii.
• W Polsce jest uprawiany od XIX wieku.

Migdałek trójklapowy

Migdałek trójklapowy (Prunus triloba) to krzew ozdobny, który zachwyca swoim wyglądem, szczególnie w okresie kwitnienia.

Wygląd:
Migdałek trójklapowy dorasta do 2-3 metrów wysokości. Ma kulisty pokrój i sztywne pędy. Liście są małe, trójklapowe, ząbkowane na brzegach. Największą ozdobą krzewu są kwiaty, które pojawiają się na przełomie kwietnia i maja. Kwiaty są pełne, różowe, zebrane w gęste kwiatostany.

Uprawa:
Migdałek trójklapowy preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste. Najlepiej rośnie w glebie żyznej, przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej. Jest odporny na mróz, ale w bardzo mroźne zimy może przemarzać.

Pielęgnacja:
Migdałek trójklapowy nie wymaga regularnego cięcia, ale można go formować po kwitnieniu. Warto nawozić go wiosną nawozem dla roślin kwitnących.

Zastosowanie:
Migdałek trójklapowy jest idealny do sadzenia w grupach, na rabatach, żywopłotach i w pojemnikach. Ze względu na swoje piękne kwiaty, jest często sadzony jako soliter.

Tawuła wczesna

Tawuła wczesna (Spiraea × cinerea) to popularny krzew ozdobny, ceniony za obfite kwitnienie i łatwość uprawy.

Wygląd

• Dorasta do około 1,5 metra wysokości, tworząc gęsty, zaokrąglony krzew.
• Liście są drobne, lancetowate, o szarozielonym kolorze. Jesienią przebarwiają się na żółto lub pomarańczowo.
• Kwiaty są drobne, białe, zebrane w baldachowate kwiatostany, które pokrywają całe pędy w kwietniu i maju.

Uprawa

• Tawuła wczesna jest mało wymagająca i łatwa w uprawie.
• Preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste.
• Dobrze rośnie na każdej glebie ogrodowej, ale najlepiej na glebach przepuszczalnych i umiarkowanie wilgotnych.
• Jest odporna na mróz i suszę.
• Nie wymaga regularnego cięcia, ale można ją formować po kwitnieniu.

Zastosowanie

• Tawuła wczesna jest idealna do sadzenia w grupach, na rabatach, żywopłotach i w pojemnikach.
• Ze względu na wczesne kwitnienie, jest cennym źródłem pokarmu dla owadów zapylających.
• Jej drobne liście i obfite kwitnienie tworzą piękny efekt wizualny w każdym ogrodzie.

Ciekawostki

• Tawuła wczesna jest często mylona z tawułą szarą, która kwitnie nieco później i ma bardziej srebrzyste liście.
• Tawuła wczesna jest mieszańcem dwóch gatunków tawuł: tawuły szarej (Spiraea cinerea) i tawuły wierzbolistnej (Spiraea salicifolia).
• Jest popularną rośliną ozdobną w Europie i Ameryce Północnej.

Dereń jadalny

Dereń jadalny (Cornus mas) to krzew lub małe drzewo, które jest cenione zarówno za swoje walory ozdobne, jak i za pyszne, zdrowe owoce. Oto kilka informacji na jego temat:

Wygląd:

• Dereń jadalny dorasta do 3-7 metrów wysokości. Ma kulistą koronę i zielone liście, które jesienią przebarwiają się na żółto lub czerwono.
• Kwitnie bardzo wcześnie, bo już w lutym i marcu, jeszcze przed pojawieniem się liści. Kwiaty derenia są drobne, żółte i zebrane w baldachy.
• Owoce derenia jadalnego są małe, czerwone i błyszczące, o jajowatym kształcie i cierpkim smaku. Dojrzewają na przełomie sierpnia i września.

Uprawa:

• Dereń jadalny jest rośliną łatwą w uprawie, odporną na mróz i choroby.
• Preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste oraz gleby żyzne i przepuszczalne.
• Nie wymaga regularnego cięcia, ale można go formować, aby nadać mu pożądany kształt.

Właściwości:

• Owoce derenia jadalnego są bogate w witaminy, minerały i antyoksydanty.
• Mają właściwości przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i wzmacniające odporność.
• Można je spożywać na surowo, przetwarzać na dżemy, soki, nalewki i wina.

Ciekawostki:

• Dereń jadalny jest popularną rośliną uprawną w Polsce.
• Wiele odmian derenia jadalnego jest dostępnych w sprzedaży, np. dereń jadalny 'Juliusz’, dereń jadalny 'Szafir’ czy dereń jadalny 'Dublany’.
• Dereń jadalny jest rośliną miododajną, a jego kwiaty są chętnie odwiedzane przez pszczoły.

Kalina koralowa

Kalina koralowa (Viburnum opulus) to popularny krzew ozdobny, który zachwyca swoim wyglądem i łatwością uprawy. Oto najważniejsze informacje na temat tego gatunku:

Wygląd

• Kalina koralowa dorasta do 4-6 metrów wysokości, tworząc rozłożysty krzew.
• Kwitnie na przełomie maja i czerwca, pokrywając się gęsto białymi, drobnymi kwiatkami zebranymi w duże, płaskie kwiatostany.
• Po przekwitnięciu pojawiają się owoce – małe, kuliste jagody, które z czasem zmieniają kolor z zielonego na czerwony. Dojrzałe owoce mają intensywny, koralowy kolor, od którego pochodzi nazwa rośliny.
• Liście kaliny koralowej są klapowane, podobne do liści klonu, jesienią przebarwiają się na czerwono.

Uprawa

• Kalina koralowa jest łatwa w uprawie i toleruje różne warunki, jednak najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub półcienistych.
• Preferuje gleby żyzne, wilgotne i przepuszczalne.
• Jest odporna na mróz i większość chorób.
• Nie wymaga regularnego cięcia, ale można ją formować, aby nadać jej pożądany kształt.

Ciekawostki

• W niektórych regionach Polski kalina koralowa jest symbolem miłości i wierności.
  Kalina koralowa jest rośliną miododajną, jej kwiaty przyciągają pszczoły i inne owady zapylające.
• Owoce kaliny koralowej są jadalne, ale ich smak jest cierpki i gorzki. Z tego powodu rzadko spożywa się je na surowo. Częściej wykorzystuje się je do wyrobu dżemów, soków, nalewek i wina.
• W medycynie ludowej owoce i kora kaliny koralowej były wykorzystywane jako środek przeciwzapalny, moczopędny i uspokajający.
• Kalina koralowa jest popularnym motywem w kulturze i sztuce. Jej kwiaty i owoce pojawiają się w wielu ludowych pieśniach, wierszach i obrazach.

Magnolia

Magnolia to rodzaj roślin z rodziny magnoliowatych, obejmujący około 210 gatunków. Są to zarówno drzewa, jak i krzewy, które charakteryzują się dużymi, efektownymi kwiatami. Magnolie są popularne w uprawie ze względu na swoje walory dekoracyjne, ale wymagają również odpowiedniej pielęgnacji.

Wygląd

• Magnolie mają duże, skórzaste liście, które mogą być zimozielone lub opadające.
• Kwiaty magnolii są zazwyczaj duże, kielichowate lub gwiazdkowate, o intensywnym zapachu.
• W zależności od gatunku, kwiaty mogą być białe, różowe, czerwone, purpurowe, żółte, a nawet zielone. Owoce magnolii to mieszki, które pękają po dojrzeniu, uwalniając nasiona.

Uprawa

• Magnolie preferują stanowiska słoneczne lub półcieniste, osłonięte od wiatru.
• Najlepiej rosną w glebie żyznej, przepuszczalnej, o odczynie lekko kwaśnym.
• Młode rośliny wymagają regularnego podlewania, starsze są bardziej odporne na suszę.
• Wiosną warto nawozić magnolie nawozem dla roślin kwitnących.

Wiadomości

• Obecnie znanych jest wiele odmian magnolii, które różnią się wyglądem kwiatów, liści oraz pokrojem.
• Niektóre z nich są bardziej odporne na mróz, co pozwala na ich uprawę w chłodniejszych klimatach.

Ciekawostki

• Najstarsze skamieniałości magnolii datowane są na 20 milionów lat.
• W Chinach magnolia jest symbolem czystości i niewinności.
• W medycynie ludowej, kora i kwiaty magnolii były wykorzystywane do leczenia różnych dolegliwości.

Różanecznik

Różaneczniki to krzewy o pięknych, dużych kwiatach w różnych kolorach. Kwitną w maju i czerwcu, a niektóre odmiany zakwitają nawet w pomarańczowym kolorze. Preferują stanowiska półcieniste i kwaśne gleby, co sprzyja ich zdrowemu wzrostowi oraz rozwojowi próchniczej warstwy gleby.. 

Wygląd:

• Różaneczniki to krzewy, które mogą dorastać od kilkudziesięciu centymetrów do kilku metrów wysokości, w zależności od gatunku i odmiany.
• Charakteryzują się skórzastymi, zimozielonymi liśćmi, które mogą mieć różne kształty i rozmiary.
• Największą ozdobą różaneczników są ich kwiaty, które pojawiają się wczesną wiosną lub latem. Kwiaty są duże, dzwonkowate lub lejkowate, zebrane w okazałe kwiatostany. Występują w szerokiej gamie kolorów, od białego, przez różne odcienie różu, czerwieni i fioletu, aż po żółć.

Uprawa:

• Różaneczniki preferują stanowiska półcieniste lub cieniste, osłonięte od wiatru.
• Najlepiej rosną w glebie kwaśnej, próchnicznej i przepuszczalnej.
• Wymagają regularnego podlewania, szczególnie w okresie suszy.
• Nawożenie różaneczników powinno być umiarkowane, najlepiej specjalnymi nawozami dla roślin wrzosowatych.
• Różaneczniki nie wymagają regularnego cięcia, ale można je formować po kwitnieniu.

Zastosowanie:

• Różaneczniki są idealne do sadzenia w ogrodach przydomowych, parkach i na wrzosowiskach.
• Ze względu na swoje piękne kwiaty, są często sadzone jako solitery lub w grupach.
• Różaneczniki można również uprawiać w pojemnikach na balkonach i tarasach.

Ciekawostki:

• Kwiaty różaneczników są często odwiedzane przez owady zapylające, takie jak pszczoły i trzmiele.  
• Istnieje ponad 1000 gatunków i odmian różaneczników, różniących się wyglądem, wielkością i kolorem kwiatów.
• Różaneczniki są popularne w wielu krajach na całym świecie, szczególnie w Azji, Europie i Ameryce Północnej.

Azalia

Azalie to krzewy ozdobne z rodziny różaneczników. Charakteryzują się mniejszymi kwiatami niż różaneczniki, ale kwitną równie obficie wiosennie. Preferują stanowiska półcieniste i kwaśne gleby. 

Wygląd:

• Azalie to krzewy, które mogą być zarówno zimozielone, jak i zrzucające liście na zimę.
• W zależności od gatunku i odmiany, azalie mogą dorastać od kilkudziesięciu centymetrów do kilku metrów wysokości.
• Liście azalii są małe, owalne lub lancetowate, skórzaste i błyszczące.
• Kwiaty azalii są zebrane w baldachowate lub groniaste kwiatostany. Występują w szerokiej gamie kolorów, od białego, przez różne odcienie różu, czerwieni i fioletu, aż po żółć i pomarańcz.

Uprawa:

• Azalie preferują stanowiska półcieniste lub cieniste, osłonięte od wiatru.
• Najlepiej rosną w glebie kwaśnej, próchnicznej i przepuszczalnej.
• Wymagają regularnego podlewania, szczególnie w okresie suszy.
• Nawożenie azalii powinno być umiarkowane, najlepiej specjalnymi nawozami dla roślin wrzosowatych.
• Azalie nie wymagają regularnego cięcia, ale można je formować po kwitnieniu.

Zastosowanie:

• Azalie są idealne do sadzenia w ogrodach przydomowych, parkach i na wrzosowiskach.
• Ze względu na swoje piękne kwiaty, są często sadzone jako solitery lub w grupach.
• Azalie można również uprawiać w pojemnikach na balkonach i tarasach.

Ciekawostki:

• Kwiaty azalii są często odwiedzane przez owady zapylające, takie jak pszczoły i trzmiele.  
• Istnieje wiele gatunków i odmian azalii, różniących się wyglądem, wielkością i kolorem kwiatów.
• Azalie są popularne w wielu krajach na całym świecie, szczególnie w Azji, Europie i Ameryce Północnej.

Jaśminowiec wonny

Jaśminowiec wonny to krzew o białych lub kremowych kwiatach, które intensywnie pachną. Kwitnie w maju i czerwcu. Preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste.   

Wygląd

• Jasminowiec wonny dorasta do 2-3 metrów wysokości.
• Ma wyprostowany pokrój i sztywne pędy. Liście są małe, owalne, ząbkowane na brzegach.
• Kwiaty pojawiają się w maju i czerwcu. Są białe, dość duże, zebrane w grona. Wydzielają intensywny, słodki zapach.

Uprawa

• Jasminowiec wonny jest łatwy w uprawie. Preferuje stanowiska słoneczne lub półcieniste.
• Najlepiej rośnie w glebie żyznej, przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej. Jest odporny na mróz.

Pielęgnacja

• Jasminowiec wonny nie wymaga regularnego cięcia, ale można go formować po kwitnieniu.
• Warto nawozić go wiosną nawozem dla roślin kwitnących.

Zastosowanie

• Jasminowiec wonny jest idealny do sadzenia w ogrodach przydomowych, parkach i na żywopłoty.
• Ze względu na swoje piękne kwiaty i intensywny zapach, jest często sadzony w pobliżu tarasów i altan.

Ciekawostki

• Jasminowiec wonny pochodzi z południowo-wschodniej Europy.
• W Polsce jest uprawiany od dawna.
• Istnieje wiele odmian jaśminowca wonnego, różniących się wyglądem kwiatów i siłą zapachu.

Pielęgnacja krzewów kwitnących na wiosnę

Krzewy kwitnące na wiosnę wymagają odpowiedniej pielęgnacji, aby obficie kwitły i zdrowo rosły. Oto kilka podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych:

Cięcie

Wiele krzewów kwitnących na wiosnę wymaga cięcia po przekwitnięciu. Cięcie pobudza krzewy do krzewienia się i obfitszego kwitnienia w następnym roku. Warto jednak pamiętać, że niektóre gatunki, jak np. Magnolia, jako rozłożysty krzew, słabo się zagęszczają i trudno odrastają, dlatego cięcie powinno być ograniczone do minimum i wykonywane tylko w razie konieczności.

Nawożenie

Krzewy należy nawozić nawozami wieloskładnikowymi przeznaczonymi dla roślin kwitnących. Nawożenie przeprowadza się wiosną i latem. Można również stosować naturalne nawozy, takie jak kompost lub obornik.

Ochrona przed chorobami i szkodnikami

Krzewy mogą być atakowane przez choroby grzybowe lub szkodniki. W razie potrzeby należy zastosować odpowiednie środki ochrony roślin, aby chronić duże krzewy przed chorobami. Ważne jest, aby regularnie kontrolować stan krzewów w parku i w przypadku zauważenia objawów chorobowych lub szkodników, jak najszybciej podjąć odpowiednie działania. . Można również stosować naturalne metody ochrony, takie jak preparaty ziołowe, olejki eteryczne czy ręczne usuwanie szkodników .   

Podlewanie

W okresie suszy krzewy należy regularnie podlewać, zwłaszcza młode rośliny, aby zapewnić im odpowiednie warunki atmosferyczne. Należy jednak unikać nadmiernego podlewania, które może prowadzić do rozwoju chorób grzybowych. Ważne jest, aby dobierać odpowiednie narzędzia do podlewania i kontrolować wilgotność gleby .   

Kiedy i jak przycinać krzewy ozdobne, aby stymulować ich kwitnienie?

Prawidłowe cięcie krzewów ozdobnych jest kluczowe dla ich zdrowia, kształtu i obfitości kwitnienia. Oto kilka zasad, którymi warto się kierować:

• Termin cięcia: najlepiej planować go przed pojawieniem się liści, aby nie zakłócić naturalnego cyklu wzrostu. Krzewy kwitnące wczesną wiosną, takie jak forsycja, przycinamy zaraz po kwitnieniu. Z kolei krzewy kwitnące latem, np. budleja Dawida, należy ciąć wczesną wiosną, zanim pojawią się nowe pędy.
• Sposób cięcia: Pędy krzewów kwitnących wiosną skracamy o 1/2 lub 1/3 długości, pozostawiając najsilniejsze z przekwitłych pędów. W przypadku krzewów kwitnących latem, stare pędy przycinamy wczesną wiosną, gdy minie obawa wystąpienia przymrozków.
• Technika cięcia: Pędy przycinamy zawsze około pół centymetra nad pąkiem zewnętrznym, czyli skierowanym od pędu na zewnątrz, aby wspierać ich zdrowy wzrost i uprawiać krzewy efektywnie. Dzięki temu nowe pędy będą wyrastały na zewnątrz, nie będą się krzyżowały, a krzew uzyska prawidłowy pokrój.
• Narzędzia: Do cięcia krzewów, takich jak pigwowiec pośredni, używamy ostrych i czystych narzędzi, takich jak sekator. Tępe narzędzia mogą uszkodzić pędy i zwiększyć ryzyko infekcji.

Pamiętajmy, że niektóre krzewy, takie jak magnolie, różaneczniki czy azalie, słabo się zagęszczają i trudno odrastają, dlatego cięcie powinno być ograniczone do minimum i wykonywane tylko w razie konieczności.

Podsumowanie

Krzewy kwitnące na wiosnę to niezastąpiona ozdoba każdego ogrodu, szczególnie lilak. Ich różnorodność pozwala na stworzenie niepowtarzalnych kompozycji kwiatowych. Wybierając krzewy do naszego ogrodu, warto zwrócić uwagę na ich wymagania siedliskowe i pielęgnacyjne. Pamiętajmy również, że optymalizacja pod kątem wyszukiwarek to proces ciągły, więc warto regularnie aktualizować i ulepszać treści na temat krzewów kwitnących na wiosnę, takich jak mahonia czy tawuła szara.

Należy pamiętać, że ten artykuł został skrócony ze względu na ograniczenia techniczne dotyczące dużych krzewów. Aby uzyskać więcej informacji na temat krzewów kwitnących na wiosnę, zalecamy zapoznanie się z dodatkowymi źródłami i materiałami dostępnymi online lub w publikacjach ogrodniczych.